يكشنبه 3 شهريور 1398  
 
Sunday, August 25, 2019  
 
الأحد, ذو الحجة 24, 1440  
 

...

  • ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 

یادداشت و مقالات
یادداشت و مقالات
صرفه هاي ناشي از توليد به مقياس درصنعت فولاد
بهرام مسعودي مدير روابط عمومي شركت ملي فولاد ايرانتوضیحات:

توليد به مقياس يا استفاده از صرفه هاي ناشي ازمقياس يك مفهوم كاربردي در صنعت و توليدات صنعتي مي باشد .

امروزه به  استفاده از مزاياي مقياس در بازارهاي داخلي وخارجي براي رقابت بصورت امري كاملا" ضروري نگريسته مي شود. زيرا زمانيكه حجم توليد يك شركت يا يك كارخانه افزايش مي يابد متوسط هزينه هر واحد محصول توليدي كاهش مي يابد و توان توليد و عرضه يك محصول با هزينه كم البته با قيمت كم بيانگر يك منبع مهمي از مزيت رقابتي در مقابل عرضه رقبا در بازار محسوب مي شود . توليد به مقياس هم در سطح يك كارخانه و هم در سطح   شركت ها ( متشكل از چند كارخانه ) از اهميت ويژه اي برخوردار است .

در تمام صنايع وقتي اندازه  بزرگ تري از توليد اتفاق مي افتد در دراز مدت هزينه هر واحد توليد شده كاهش يافته و صرفه جويي ناشي از مقياس حاصل مي شود. كاهش هزينه از مزيت اصلي توليد به مقياس است ضمن آنكه توليد به مقياس يا توليد در اندازه هاي بزرگ تر قدرت در چانه زني براي خريد مواد اوليه ، كاهش هزينه هاي بازاريابي و فروش ، امكان استفاده از وام ها ، دسترسي به نيروي كار متخصص ، دسترسي آسانتر به تامين كنندگان ، كاهش هزينه هاي حمل و نقل و... را نيز با خود همراه دارد .

اقتصاد دانان نيز بر اهميت كار آيي استفاده از ظرفيت براي افزايش نرخ رشد بهره وري صنعت تاكيد دارند. رشد بهره وري صنعت و استفاده از ظرفيت دو پديده مهم هستند كه با هم ارتباط تنگا تنگ دارند . هر چقدر از ظرفيت بالاتري استفاده شود محصول بيشتري توليد و رشد بهره وري صنعت سرعت بيشتري خواهد گرفت. استفاده از ظرفيت بيانگر ميزاني است كه يك شركت يا يك كارخانه و يا يك اقتصاد از ظرفيت توليدي خود استفاده مي كند. بنا بر اين  به رابطه بين بازده يا خروجي واقعي و خروجي بالقوه كه اگر از ظرفيت نصب شده بطور كامل استفاده شود اشاره دارد.

بنا بر تئوري توليد رشد توليد از دو طرق تحقق مي يابد .

  1. افزايش توليد با به كار گيري عوامل توليد بيشتر با ثابت بودن تكنولوژي
  2. افزايش توليد با بكارگيري روش هاي پيشرفته و كارآمد با بهره وري بالا براي استفاده از ظرفيت ها .

بسياري از محققان اقتصادي اتفاق نظر دارند كه استفاده از ظرفيت براي رشد بهره وري در بخش صنعت  ضروري است و رشد بهره وري يكي از عوامل مهم دست يابي به مزيت نسبي يك فعاليت صنعتي است .

توليد به مقياس در صنعت فولاد از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و حاوي مزايايي است كه در اينجا به مواردي از آنها اشاره مي شود.

در يك تحقيق كه تحت عنوان صرفه جويي ناشي از مقياس در صنعت آهن سازي جهان توسط پال كرمپتون از مدرسه اقتصادي و بازرگاني دانشگاه غرب استراليا و جين باپتيت لئوسورد از گروه تحقيق اقتصادي دانشگاه مارسلي فرانسه انجام شد. اطلاعات 69 كارخانه يكپارچه توليد فولاد از 27 كشور جهان بين سالهاي  2003-2001  از نقاط جغرافيا يي متفاوت از امريكاي شمالي و اروپاي غربي و كشورهاي آسيايي ، و بطور كلي از اقتصادهاي  پيشرفته و نوظهور و در حال توسعه شامل ميزان و ظرفيت توليد، ميزان كارصرف شده ( ساعت بر روز ) و ميزان سرمايه به دلار امريكا  گرد آوري و مورد بررسي قرار گرفت.

اين 69 كارخانه حدود يك سوم توليد فولاد جهان يعني  7/304 ميليون تن فولاد در سال 2003  توليد داشته اند. ميزان توليد اين كارخانه ها از 3/1 ميليون تن تا 4/16 ميليون تن در سال متفاوت بود. متوسط توليد  69 كارخانه 5/4 ميليون تن بوده است .

در اين تحقيق به اين نتيجه رسيدندكه توليد به مقياس در صنعت فولاد داراي اثرات چشمگيري دركاهش هزينه ها و قيمت تمام شده براي هر واحد محصول توليدي و همچنين افزايش توان رقابتي است .

 هزينه ها درتوليد آهن اساسا" تحت تاثير 1- مقياس عمليات 2- هزينه هاي مواد اوليه است  كه مهمترين آن قيمت سنگ آهن مي باشد . هزينه نيروي كار سهم كمتري درتوليد آهن  دارد.

امروزه با توجه به اهميت توليد به مقياس فولاد سازان سعي دارند با ادغام يا خريد و تمليك كارخانه ها و شركت هاي ديگر از صرفه جويي ناشي از مقياس برخوردار شوند .

شايان ذكر است بزرگي كارخانه هاي فولاد سازي ممكن است هميشه با صرفه هاي ناشي از مقياس همراه نباشد زيرا ممكن است با بزرگ شدن كارخانه پيچيدگي ها مديريت بر آن ها بحدي شود كه شركت با عدم صرفه جويي به مقياس مواجه شود .

موضوع مهم ديگري كه در رابطه با مقياس كارخانه ها بايد به آن اشاره شود حداقل مقياس بهينه           (MOS)  است. حداقل مقياس بهينه يعني كوچك ترين ظرفيت يا بازده يك كارخانه كه در آن صرفه جويي ناشي ازمقياس اتفاق مي افتد.

 اندازه بهينه واحد هاي توليد فولاد عامل تعيين كننده اي در ميزان كارآيي آنها محسوب مي شود كه غالبا" از سه روش براي تعيين حداقل ظرفيت بهينه كارخانه هاي  فولادي استفاده مي شود . 

 همچنين رشد و توسعه تكنولوژي فولاد نيز بر اندازه مقياس اقتصادي كارخانه هاي فولادي اثر گذار است.   مثلا" درتكنولوژي كوره ها ي فولادي ازكوره هاي  Open Hearth  تا BOF  و EAF  پيشرفت تكنولوژي منجر به كوچك تر شدن حداقل مقياس كارآمد يا حداقل مقياس بهينه كارخانه هاي فولادي شده است.

با توجه به اهميت توليد فولاد درمقياس هاي بزرگ كه از نيمه دوم قرن نوزدهم اثر مهم آنها بر كار آيي مشهود تر شد. كوره هاي فولادي از نظر ظرفيت بزرگ تر و بزرگتر شدند، بطوريكه بين سالها 1840 تا 2015 اندازه كوره هاي فولادي از توليد روزانه 50 تن در سال 1840  به 10000 تن در روز در نيمه دهه 1970 و در سال 2016 به 17000 تن در روز افزايش يافت .

از نظر تاريخي امريكا دراستفاده از كوره هاي فولادي با مقياس بزرگ در اواخر قرن 19 در راس توليد كنندگان فولاد قرار داشت از دهه 1930 برنامه ريزان كشورهاي ديگر تصميم گرفتند كه مسير و سبك ايالات متحده  را دنبال كنند تا دنباله روي اروپا  با واحدهاي كوچك فولادي باشند. چين عملا" در دهه 1980 بويژه در دهه 1990 توانست به ظرفيت هاي بزرگ دست يابد و رهبري توليد فولاد جهان با ظرفيت هاي بزرگ را در دست گيرد.

در تحقيقي ديگر كه توسط هانا نيلسن (Hana Nilsen) انجام شد اين نتيجه حاصل شد كه مقياس هاي بزرگ توليد فولاد مي توانند مصرف انرژي را از طريق صرفه جويي ناشي از مقياس و اثرات ياد گيري ضمن كار بهبود بخشند .

 بر اساس گزارش   OECDدر سال 2015 بخش صنعت در سال 2012حدود 5 % كل انرژي جهان را مصرف و 7 % گاز CO2 را منتشر نمود . بين سالهاي 1900 تا 2010 مصرف انرژي به ازاي توليد هر تن فولاد     80 % كاهش يافت . افزايش ظرفيت كوره هاي فولادي و تغييرات تكنولوژيك و افزايش بهره وري و نياز به كاهش هزينه ها عامل اصلي اين كارايي بوده است.

نكات ديگري كه درتوليد مقياس و استفاده از ظرفيت هاي بزرگ حائز اهميت  است كسب سهم بيشتري از بازار ،تضمين تامين مواد اوليه و راه يافتن به بازارهاي جديد و ... براي رقابتي عمل كردن است . براي رسيدن به اين اهداف شركت ها معمولا" از طريق ادغام و خريد و تمليك كارخانه هاي ديگر اقدام             مي كنند .

درصنعت فولاد كشور ما نيز در سالهاي اخير بيشتر براي تامين مواد اوليه مواردي از اين دست خريدها صورت گرفته است . همچنين در صنعت فولاد ايران  گرايش به ايجاد كارخانه هاي بزرگ فولادي در دستور كار قرار دارد و گام هايي براي ايجاد كنسرسيوم و ايجاد واحدهاي بزرگ فولادي  درمنطقه خليج فارس درحال شكل گيري است. البته در فعاليت هاي معدني اكنون گرايش به فعال سازي واحدهاي معدني كوچك مقياس در حال پيگيري است.

نكته مهم و تعيين كننده در موفقيت اين رويكردها فقط در گرو انجام تحقيقات و بررسي هاي جامع از لحاظ فني و اقتصادي و اجتماعي و حتي فرهنگي درهر كدام از اين رويكردها  است.  بدون بررسي هاي  جامع هيچ تضميني درموفقيت واحدهاي بزرگ يا كوچك وجود نخواهد داشت .


 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر